Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Merkez Köyler

     AĞZIKARA HAN

    Yapı Sultan Hanı modelinde olup açık ve kapalı bölümlerden oluşmaktadır. Orta avluda develik denilen bölüm, revaklar ve yolcular için odalar bulunmaktadır. Ortasında köşk mescit denilen bölüm vardır. Köşk mescit dört ayak üzerine oturur vaziyette ve alt tarafı boştur. Düzgün kesme taş ile yığma duvar tekniği kullanılarak inşa edilmiştir. Giriş portali kapalı kısım portaliyle aynı istikamette olmayıp büyük eyvanla karşılıklıdır. Kapalı kısım altı sahından oluşmaktadır. Ortada sahınların kesiştiği yerde aydınlık açıklığı bulunmaktadır.

    AĞZIKARA HAN HAMAM Düzgün kesme taştandır. Giriş bölümü dikdörtgen planlı ve tonoz örtülüdür.
    Bu bölümden birbirine bağlantılı 4 odaya geçilir üzeri kubbeyle örtülü olduğu anlaşılan bu odalarda kubbeye geçişler pandantiflerle sağlanmıştır.

    AĞZIKARA HAN (HÖYÜK TEPE)

    Aksaray- Nevşehir yolunun sağ tarafında yola yaklaşık 450m. Mesafededir. Kulunçpınar veya Höyüktepe olarak bilinmektedir. Doğu-batı yönünde taban çevresi yaklaşık 140 m.dir. Güney-doğusunda kaynak zonu ve güney-batı, kuzey-doğu yönlerinde uzanan geniş çayırlık bulunmaktadır. Kuzeyi ekili arazidir. Kuzeyi yükselen beyaz renkli ana kaya üzerine oturmuş yamaçları oldukça dik yüzey toprağı boz renkli ve taşlı karşıdan bakıldığında tümülüs görünümümdedir. Kuzey etekte ana kaya içine deşilmiş 1.5m. genişliğinde iki çukur mevcut. Yüzeyde çok az bulunan seramik parçaları Hitit İmparatorluk Demir ve Orta Çağ seramikleridir. Kuzeybatısında yaklaşık 7m. uzunluğunda defineciler tarafından kaçak kazı için tünel açılmış ve yakalanarak Aksaray Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanmaktadırlar. Kaçak kazı çukurunun içerisinde yaptığımız yüzey araştırması sırasında 1 adet insan kafatası ele geçti. Açılan kaçak kazı çukuruna bakıldığında burasının bir Tümülüs olduğu kesinlik kazanmaktadır.

    AĞZIKARA HAN DÜZ YERLEŞİM

    Aksaray-Nevşehir yolu sağında Ağzıkarahan köyü girişinde Havutlu adı diye tabir edilen mevkide düz bir yerleşim alanıdır. Doğusundan geçen bir dereyle köyün yerleşim alanından ayrılmaktadır. Top sahası yapmak için Havutlu adı verilen yamacın alt dereye bakan alt terası kepçe ile dağıtılmış ve tahrip edilen alanın kuzey-batı köşesinde taş temelli bir yapıya ait kazı kalıntıları saptanmıştır. Serilen toprak ve etek kesitinden yoğun oranda Akeramik Neolitik Döneme ait işlenmiş obsidien ve kemik kalıntılarına rastlanmıştır. Aşıklı Höyükle çağdaş olabileceği savı vardır.


    ÇANLI KİLİSE

    Ana kara üzerine düzgün kesme taşlardan ve tuğladan inşa edilmiştir. Kare planlı naostan oluşan yapıya batıdan narteks bölümü ile kuzeydeki şapel ve ek binanın eklenmesiyle oluşmuştur. Ana mekan yüksek geniş eşit kollu haç planlıdır. Batıdaki narteks kısmı sonradan eklenerek başka dönemde kullanılmıştır. Bu mekana ait pencere kemerlerinde taş kullanılmıştır. Ana mekan pencerelerindeki kemerlerde ise tuğla vardır. Ana mekan daha önceki dönemlerde yapılmış. Ana apsis yanında iki küçük yarım kubbeyle yan apsisler bulunmakta. Kubbenin dört yanındaki tonozları taşıyan kare şeklindeki fil ayakları var. Yapıda mazgal deliği şeklinde pencereler bulunmaktadır. Kurtarma kazısı sonucu ortaya çıkan 16 adet mezarın olduğu mekan mezar odasıdır. Buraya narteksten geçildiği sanılmakta. Yine bu mezar odasından kilise yakınındaki yeraltı şehri ve manastırlara geçişi sağlayan iki kapının varlığı kazı sonucu ortaya çıkmıştır. Kilisenin her mekanında farklı dönemlerde birkaç defa değişime uğrayarak kullanılmış freskler tahrip edilmiş bir şekilde göze çarpar. Freskteki konular Hz.İsa ve havarilerini anlatmaktadır. Kilise M.S. 9-10.yy.larda kullanılmış olmalıdır. Çevresindeki manastırlar ve yer altı yerleşimleri ise M.S.5.yy’a kadar inmektedir. Bu yerleşimlerde de çok sayıda mezar odaları vardır.

    SERKİZ TEPE TÜMÜLÜSÜ

    Serkiz Tepe I tümülüsü 2 mt. yüksekliğinde 30 metre genişliğindedir. Serkiz tepe II tümülüsü I tümülüsüne yaklaşık 15-20 m. mesafede 5 metre yüksekliğinde ve 60 metre genişliğindedir. Serkiz tepe I tümülüsüne 5 metre uzağında yer alan 3. Tümülüs ise 1980’li yıllarda kaçak kazılar sonucu tahrip edilmiştir.

    ALAYHAN

    Bu gün Nevşehir yolu yapıyı ikiye bölmektedir. Sultan Hanı tipinde dikdörtgen yapıdadır. Düzgün kesme taş kullanılarak yığma duvar tekniğiyle yapılmıştır. Kapalı bölümümün 7 sahından oluştuğu duvardaki kemer izlerinden anlaşılmaktadır. Ayaklar sağ ve solda olmak üzere toplam 24 tane ayaktan oluşmaktadır.
    Avlunun ortasında bir köşk mescidin olduğu bilinmektedir. Yapının portal kısmı ayaktadır. Kapı kemerinin hemen üzerinde bulunan çift gövdeli tek başlı aslan figürü Selçuklu özelliği göstermektedir.

    TURHASAN TÜRBESİ

    Zaviyeli cami ortadaki ana mekanın iki yanına yerleştirilmiş girişleri son cemaat yerinden sağlanan iki tabhane odası ile güney-batı yönüne yerleştirilen türbeden ibaret plan şemasına sahiptir. Türbe kısmen ayaktadır. Son cemaat yerini dört yığma sütun üzerinde yükselen üç yuvarlak kubbe örter. Ortadaki kubbe derindir. Son cemaat yerinin sağında ve solunda eşine rastlanmayan birer yarım kubbe örter. Penceresi beş adet olup alt sıradaki üç pencere ışıklandırmayı sağlamaktadır. Mihrap süslemeleri alçıdan yapılmış ve bu süslemelere bakılarak 14.-ve 15.yy’a tarihlenmektedir. Yakınında pınar bulunmakta ve yöre halkı burayı mesire yeri olarak kullanırken bir takım kültürel faaliyetlerde yine burada gerçekleşmektedir.

    SIRÇAN TEPE HÖYÜĞÜ

    Alt teras çevresi 196m. ve yüksekliği 3-4m olan yayvan ve geniş tabanlı bir höyüktür. Köyün eteğine yaslandığı Deliktaş tepeyle güney batısında bulunan Kılavuz tepe arasından geçen geçit deresi vadisinde sonuçlanmıştır. Tarım arazisi içinde bulunan tepenin dereye bakan güney ve güneydoğu ve de batı etekleri bir su kanalı ile ve söğütlükle çevrelenmiştir. Doğusu ve kuzeybatısından birer tarla yolu geçmektedir. Yoğun taş akıntısı saptanan höyüğün üzerinden büyük bir olasılıkla Kalkolitik/İlk Tunç Çağlarına ait tarihlenebilecek nitelikte seramiklere ve küçük parçalar halinde ufak obsidien alet örneklerine rastlanmıştır. Höyüğün etekleri şu an harman yeri olarak tepesi ise otlak alan olarak kullanılmaktadır. Üzerinden köy yolu geçmektedir.

    TEPESİDELİK (ÖRESİN) HAN

    Yalnızca kapalı bölümden oluşmaktadır. Yapının ön kısmında bir avlunun olup olmadığı bilinmemektedir ancak planı sadece kapalı bölümden oluştuğu görüşünü kuvvetlendirecek tarzdadır. Dikdörtgen plana sahiptir. Kısa kenarda dört uzun kenarda altı ayaktan oluşmaktadır. Sahınlar başta ortada ve sonra birer sahınla kesilmektedir. Kesiştikleri yerde aydınlık açıklığı yer almaktadır. Düzgün kesme taşla yığma duvar tekniği kullanılarak inşa edilmiştir. Yapıda 2 rozet haricinde herhangi bir tezyinata rastlanmamıştır. Üzerinde kitabe bulunmamasından dolayı tarihi kesin olmayıp plan özelliği açısından benzer olan Çay Han ile aynı tarihte yapıldığı tahmin edilmektedir.

    PÖRNEKLER YERALTI ŞEHRİ

    Büyük Pörnekler Kemer Yeraltı Şehrinin üst kısmında yaklaşık 1 metre kalınlığında Bizans ve İslami döneme ait kültür toprağı vardır. Yeraltı şehri içine akan toprak içerisinde bu dönemlere ait etütlük olarak renkli, tek renkli seramik parçaları, cam ikon parçası, etütlük bir adet bronz Bizans dönemi çocuk yüzüğü, cam bilezik parçaları, renkli mozaik parçaları, gözyaşı şişesi parçası, metal kaşık sapı parçası ile etüdlük bir adet bronz İslami dönem sikke ve obsidyen parçaları, etüdlük bir adet say taştan saban taşı, say taştan bir adet dokuma ağırlığı bulunmuştur. Akıntı toprak içinden envanterlik bir adet Bizans dönemi ağırşak ve say taştan üç adet dokuma ağırlığı bulunmuştur.

    Yapılan temizlik çalışmasında A, B ve C salonları olarak adlandırılan üç adet bölüm ve hayvan barınağı olarak kullanılan bir alan ortaya çıkarılmıştır.

    Büyük Pörnekler Kemer Yeraltı Şehrini diğer yeraltı şehirlerinden ayıran en önemli özelliği yaklaşık 450–500 m güneyinde bulunan bir kaya üzerine planın çizilmiş olmasıdır. Oldukça büyük alana yayılması yörenin en büyük yeraltı şehri olmasından dolayı önemli bir yere sahiptir. Yeraltı şehrinin üst bölümünde yine kaya kiliselerine ve Kaya yerleşimlerine bağlantılı olması önemlidir. Halk arasında şifalı olarak nitelendirilen ve Mavi su olarak adlandırılan su kaynağına ulaşılması ve Yine Ozancı Yeraltı şehri ile bağlantısının bulunduğunun rivayet edilmesi araştırılmalıdır. Kapadokya bölgesinin başlangıcını oluşturan Hasan dağı volkanik tüflerinden insan eli ile oyularak yeraltı şehirlerinin yapılması ve bunların aynı güzergâh üzerinde yer alması (Gaziemir Yeraltı Şehri -Gülpınar Çukurören Yeraltı Şehri ve Saratlı Yeraltı şehri ile Bebek ve Susadı Köylerinde yeraltı şehrinin varlığından söz edilmektedir) bağlantısı olduğu düşünülmekte olup, Kapadokya Bölgesinin merkezi Erciyes Dağının oluşturduğu volkanik tüflerden insan eli ile oyularak yapılan Nevşehir Derin Kuyu yeraltı şehirleri ile de bağlantıları düşünülmelidir.


    ÇELTEKLER HÖYÜĞÜ

    Aksaray Merkez Çeltek Köyü sınırları içinde kalan Çeltek höyüğü 100-150m. çapında yaklaşık 7-8 m. yüksekliğinde batıdan doğuya doğru yükselen yayvan bir höyüktür. Höyüğün doğusunda bahçelik söğütlük bir alan yer alır. Bu yerin ortasından debisi yüksek olmayan yazları kuruyan bir dere akmaktadır. Höyüğün kuzeyinde, güneyinde ve batısında özel şahsa ait ekili alanlar bulunmaktadır. Höyük üzerinden toplanan malzemelerin Asur Ticaret Kolonileri devri ile Eski Hitit devrine ait olduğu tahmin edilmektedir. Höyüğün etek kısımlarında da höyük ile benzer malzemeye rastlamak mümkündür.

    SUNGURLU HÖYÜK

    Aksaray İli Merkez İlçe Çokyatan Köyü yakınlarında Aksaray’a 43km. uzaklıkta Aksaray-Ankara karayolunun yanında yer almaktadır. İlin kuzeyindedir. Güney tarafında petrol istasyonu bulunmaktadır. Asma yaylası doğusunda yer almakta olup höyüğe 4 km. uzaklıktadır. Höyük ova üzerinde olup tepe kısmının ovadan yüksekliği 15m.dir. Höyük doğudan batıya yükselmekte olup görünüm olarak oval bir görünüşe sahiptir. Boyutları yaklaşık olarak 150x150 m.dir. yapılan yüzey araştırmasında toplanan malzemenin değerlendirilmesi sonucunda çeşitli dönemlerde üzerinde yaşandığı anlaşılmıştır.

    YUKARI DİKMEN KÖYÜ ÖREN YERİ
    Hasan Dağının batı etek kısmında kurulu olan Yukarı Dikmen Köyünün su deposu bölümünde kayaya açık olmayan kaya altı yerleşmelerinin giriş kısımları zamanla dolmuş. Yukarı Dikmen Köyü içerisinde ve yakın çevresinde mevcut köyün antik doku üzerinde ve iç içedir. Körüklü Ağılı mevkiinde kilise kalıntısı ve kapı sövesi . Köy mezarlığı içerisinde 100-150 yıl önce açılmış olan ve günümüzde türbe olarak ziyaret edilen Tümülüs mezar odası yer alır.

    TUVAĞIN TÖMEK HÖYÜĞÜ
    Aksaray İli Merkez İlçe , Yeşilova Kasabası asfaltının kuzeyinde, Hatipağatolu Köyünden, Hırkatolu Köyüne giden tali yolun batısındadır. Üç adet höyük tespit edilmiştir. I. Höyük 210x220 m. Ebadında ve yüksekliği 20 metredir. II. Höyük 135x110 metre ebadında,6 metre yüksekliğindedir.III. höyük ise 105x90 metre ölçülerinde olup2 metredir. I. höyük oval, batı yamacı dik,diğer yamaçları meyilli olup,doğu kısmında tali yolla ikiye ayrılmış iki yükselti bulunmaktadır. Kuzey taraftaki yükselti Höyük II dir ve etrafı duvarla çevrili olup köy mezarlığı olarak kullanılmaktadır. Doğu yükseltisi ise eski mezarlık alanı olup Tuvağın Tömek Höyüğü III.tür. Ovadaki Höyükler içinde Acemhöyük’ten sonra II. Büyük höyüktür.höyük I,II ve III üzerinde Asur Ticaret Kolonileri, Hellenistik ve Ortaçağ dönemlerine ait çanak çömlek parçaları bulunmuştur.höyük üzerinde bu dönemlere ait yerleşim söz konusudur.

    Aksaray İli Merkez İlçe Kalebalta köyü sınırları içerisinde bulunan kale batısında eski mezarlık içinde bulunan türbe düzgün olmayan kesme taştan inşa edilmiş üzeri ahşap örtü ile kapatılmış tek katlı ve düz damlıdır. Türbenin doğu kısmında ise türbe ile bağlantılı yapı ögelerinin temel izleri vardır. Türbe içi:girişi kuzeydendir. Güneyinde mihrap yer almaktadır. Ortada düzgün kesme taşla çevrelenmiş dikdörtgen planlı mezar bölümü üzerinde doğu ve bayı istikametinde dizilmiş üzerlerinde Arapça yazı bulunan doğuda ve batıda dört adet olmak üzere sekiz adet mezar taşı, mezar taşlarının büyük bir kısmı kırık durumdadır.

    SEYİT BATTAL GAZİ TÜRBESİ

    İ.H.Konyalı kitabında; türbenin kayalara oyulmuş olarak yapıldığını İslami döneme ait olduğunu, türbenin mihrabının olduğunu ve tamir gördüğünü ve burada yatan şahsın bir kale dizdarı (muhafız komutanı) tahmin ettiğini mezar taşlarının birinde H.790 tarihi okuduğunu belirtmektedir.


    KALEBALTA KALESİ VE ÇEVRESİ
    Aksaray İli Merkez İlçeye bağlı Kalebalta Köyü yerleşim alanının kuzeyindeki sahada Bizans dönemine ait kale kalıntısıdır. Kale yüksek kayalık üzerine inşa edilmiştir. Kalenin çevresi özellikle doğusu granit taşlardan oluşan güzel bir görünüme sahiptir. Tarihi kalenin burçlarından ve sur duvarlarından bir kısmı ayaktadır.Kırmızı tuğla ve taştan inşa edilen kalenin kuzey kısmındaki burçları mazgal deliklidir. Güney kısmında ise sur duvarının altında tonozla yapılmış bir kısım vardır. Daha sonra burası harçlı moloz taş ile kapatılmıştır.

    Kalenin doğusu sarp diğer kısımları ise hafif eğimlidir. Güney ve batısında yerleşim alanı olduğu yüzey incelemesinden anlaşılmıştır. Yüzeyden toplanan seramikler incelendiğinde Bizans ve Selçuklu döneminde iskan gördüğü sonucu çıkmaktadır. Tarihi kalenin bütün çevresi ilginç ve doğal güzelliğe sahip kaya kütleleri ile çevrilidir. Ayrıca kalenin yer aldığı kayalık ile Aksaray-Ortaköy yolu arasındaki alan granit cinsi taş bloklar kalenin çevresinde doğal bir oluşum göstermektedir

    ESKİ CAMİ
    Tek katlı kesme taştan yapılmıştır. Girişi kuzeyden olup ezan okumak için çatı kısmına çıkışı sağlayan taş basamaklı merdiven var. Çatı düz dam şeklindedir. Dört yanında da de mir parmaklıklı dikdörtgen pencereler var. Caminin iç kısmı kemerler ve yuvarlak mermer sütunlarla ikiye bölünmüştür. Her iki kısmın üzerinde de taş örgülü tonozla kapatılmıştır. Kuzeydeki tonozlu kısma ahşaptan mahfil yapılmıştır. Mihrap taştan minber ise ahşaptan olup yenidir.

    MERCEMİR VE TEPESİDELİK MEVKİİ
    Koçpınar Köyü’nün 4-5 km. kuzeyindedir.

    MERCEMİR: Batı yamacında temel kalıntıları ve seramik malzeme bulunan yerleşim alanı yer alır. Bu alanın hemen üzerinde üst kısmı yıkılmış girişi batıdan olan özenle işlenmiş yapı (kilise) bunun etrafında çok sayıda dikdörtgen ve kare planlı kayaya oyulmuş bir kısmı özenle işlenmiş mekanlar bulunmaktadır. Mekanlar hayvan barınma yerleri erzak depolama yeri ve sığınıldığında yaşam alanı olarak kullanılacak mekanlardır. Giriş batıya bakmaktadır. Bu bölümün sağında ve solunda ayrı girişler olan ve girişler oldukça tahrip olmuş kayaya oyulmuş mekanlar tespit edilmiştir. Seramikler Bizans dönemine aittir. Mekanların üst kısmında kayaya oyulmuş iki adet üzüm ezme yeri ve kuyusu yer almaktadır.

    TEPESİDELİK (YANLIZARKAÇ): Mecemir yerleşim alanının 200-250m. kuzeybatısındadır. Girişi batıdadır. Girişin ön kısmında yerleşim olduğunu gösterir çanak çömlek kalıntıları vardır. Girişten itibaren 25-30m. Devam eden tünelin 10.metresinde sağlam durumda yuvası içerisinde tırhaz taşı bulunmaktadır. Tünel sonunda üstü açık durumda olan avlunun etrafında çok sayıda bir kısmı oldukça özenle işlenmiş kayaya oyulmuş mekanlar vardır. Bu mekânlar Mecemir mevkiinde olduğu gibi yaşam alanı, hayvan barınağı, depo ve mutfak gibi yerler olarak kullanılmış mekanlar arasında birbirine geçiş sağlanmıştır. Mekânların iç kısımları çoğunlukla molozla dolu olup doğal etkenlerle yıkılmıştır

    TAPTUK EMRE CAMİİ
    Cami Aksaray İl merkezinin kuzeyinde 27km.mesafede bulunan Taptuk Köyü’nün güney doğusunda köye hakim bir tepe üzerindedir. Köylülerce Taptuk Emre Camii olarak adlandırılmıştır. Cami enine dikdörtgen planlıdır. Taş beden duvarları içte ve son cemaat kısmında harç sıvalıdır. Dört cephesinde küçük dikdörtgen pencerelerle aydınlatılmıştır. Batı duvarına bitişik tek şerefeli taş minaresi bulunmaktadır. Üst örtüsü ağaç kirişlemeli tavan, çinko örtü ve beşik çatılıdır. Cami yeni bir yapı olup mihrabı ve minberi özellik arz etmektedir.

    TAPTUK EMRE TÜRBESİ
    Taptık Emre Camii kuzeyinde Taptık Emre Camii ve haziresi ile aynı avludadır. Türbe daha önce açık tek mezar iken yakın zamanda cami ve diğer yapılarla birlikte çevre düzenlemesi esnasında dört cephesi ve üzeri açık dikdörtgen bir mekan olarak taştan yapılmıştır. Sanduka şeklindeki mezar taşı da bu sırada yenilenmiştir. Mezar taşı kitabesi yoktur. Bu nedenle kim olduğu hakkında kesin bilgi edinilememiştir.


    TEPESİDELİK HÖYÜĞÜ
    Aksaray İli Merkez İlçe Tepesidelik Köyü sınırları içerisinde Tepesidelik Han’ın 200m.doğusunda Nevşehir-Aksaray şosesi güneyinde ve tapunun L32a-05.d pafta 715 parselde bulunan höyük 160m.çapında 5m yüksekliğinde ve doğu batı istikametindedir. Yuvarlak tabanlı olup yayvan, yüzeyi taşla ve mıcırla kaplı ufak bir höyüktür. Doğusu tarla ile çevrili güney doğuya doğru alçalan Hocarkacı sırtı önünde düz tarım arazisi vardır. Kuzey ve kuzeybatısında kaynak bulunmaktadır. Üzerinde beş ayrı yerde kaçak kazı tespit edilmiştir. Höyük üzerinde bulunan çanak çömleğin değerlendirilmesine göre Kalkolitik E.T.Ç.,Koloni Hitit,Demir devri ve Helenistik dönemlerin iskanı söz konusudur. Eski antik kervan yolu üzerinde önemli konaklama ve ticaret yolu üzerindedir.

    YENİKÖY TÜMÜLÜSÜ (GÖBEKLİ TEPE)
    Aksaray İli Merkez İlçe Yalnız Ceviz Köyü ile Göksugüzel Köyleri arasında Ekecik Yeniköy sınırları dahilinde 1359.6 rakımlı “Göbekli Tepe” mevkiinde yer alan yaklaşık 12 ila 15m. yüksekliğinde yine yaklaşık 60-65m. çapında sivriltilerek yığılmış ve çok iyi korunmuş üzerinde her hangi bir tahribat ve kaçak kazı izi olmayan, müstahkem mevkide önemli bir Tümülüs olarak yer almaktadır.

    HİTİT HİYEROGLİFLİ ANIT (SİYEK ANITI)
    Aksaray ili, Merkez ilçe, Gökçe Köyü sınırları içindedir. Siyek Mevkiinde yer almaktadır. Gücünkaya Köyünün güneyindeki tarla yoluyla doğuya doğru gidilerek Absarı köyünün şehir yoluyla ulaşılmaktadır.Kayadan koparak ters düşen kitabeli kaya parçası 1.97x3.88 m’dir.kitabenin bulunduğu yer ise 150x180 ebadındadır. Kitabenin bulunduğu yüz doğuya dönüktür.kitabeli kaya parçasının uç kısmı kırıktır. Üzerindeki yazılar silik ve tahrip olmuş durumda köşesinde yarım(kırılmış) güneş kursu bulunmaktadır. Geç Hitit Dönemine aittir.

    KALEBALTA KALESİ
    Aksaray ili, merkez ilçeye bağlı Kalebalta Köyü yerleşim alanının kuzeyinde 1/5000 ölçekli k32.d.19.b paftasında tapulama harici sahada Bizans dönemine ait kale kalıntısıdır. Kale yüksek kayalık üzerine inşaa edilmiştir. Çevresi özellikle kalenin doğusu granit taşlardan oluşan güzel bir görünüme sahiptir. Tarihi kalenin burçlarından ve sur duvarlarından bir kısmı ayaktadır. Kırmızı tuğla ve taştan inşaa edilen kalenin kuzey kısmındaki burçları mazgal deliklidir. Güney kısmında ise sur duvarının altında tonozla yapılmış bir kısım vardır. Daha sonra burası harçlı moloz taş ile kapatılmıştır. Kalenin doğusu sarp, diğer kısımları ise hafif eğimlidir. Güney ve batısında yerleşim alanı olduğu yüzey incelemesinden anlaşılmıştır. Yüzeyden toplanan seramikler incelendiğinde, kale ve çevresinin Bizans ve Selçuklu döneminde iskan edildiği sonucu çıkmaktadır. Tarihi kalenin bütün çevresi ilginç ve doğal güzelliğe sahip kaya kütleleri ile çevrilidir. Ayrıca kalenin yer aldığı kayalık ile Aksaray—Ortaköy yolu arasındaki alanda yer alan granit cinsi taş bloklar kalenin çevresinde doğal bir oluşum göstermektedir.

    SELECİTOLU MEZARLIĞI
    Aksaray ili, merkez ilçe, Selecitolu Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Asfalt köy yolu üzerinde gidiş yönüne göre sağda, günümüzde de kullanılan mezarlıktır. Yaklaşık yüksekliği 3-4 metre olup kapsam alanı ise 500 metre civarındadır. Höyük üzerinde bulgulanan seramiklerin değerlendirilmesinden Eski Tunç Çağı, Assur Ticaret Kolonileri Çağı, Hellenistik ve roma dönemlerinde iskan gördüğü anlaşılmıştır.

    YALMAN KÖYÜ ESKİ CAMİİ
    Köy içi mevkiinde bulunmaktadır. Basit ve kaba lento ve söveli bahçe kapısından girilen bir avlusu bulunmaktadır. Kare planlı cami düz ve sade planlı bir yapı olup,doğu duvarına takılan ankastre taş merdiven basamakları ile yapının damına ve ezangaha ulaşılmaktadır. Ezan gah yapı damında güney-batı köşesinde, kare planlı olup köşelerinde birer kare sütun üzerinde yine kesme taştan yapılmış kemerli lento ile kapatılmıştır. Yonularak yapılan beden duvarları üstte dışa çıkıntılı bir korniş sırası ile sonlanmaktadır. İçinde eski yazı ile maşallah hicri-1176-mart 12 yazan bir kitabe bulunmaktadır. Burada yazan tarihin miladi takvime dönüştürülmesi ile miladi 1799 tarihi elde edilmiştir. Tek kanat ahşap kapı ile girilen harimde simetri olmayan bir dört tonozla mekan parçalanmıştır. Ortada yuvarlak bir sütun ve kenarlardan gelen ve sütun üzerinde birleşen çapraz kemerler ile tavan dört parçaya bölünmüştür. Mihrab, duvar kalınlığı içerisinde sade olarak çözülmüş olup, mukarnas ve oymalar bulunmaktadır. Mimber batı duvarına dayalı ve kargirdir. Baskı tezyinatla süslenmiştir. Kadınlar mahfili, son cemaat mahfili bulunmamaktadır. Döşeme kısmen sökülmüş doğal taş ile kaplı olan harim tabanı orijinalliğini korumaktadır.